[Skip to Content]

სიახლეების გამოწერა

ჯავახეთში კრიტიკული პოლიტიკის სკოლის მონაწილეების შერჩევა დაიწყო/Ջավախքում մեկնարկել է Քննադատական ​​քաղաքականության դպրոցի մասնակիցների ընտրությունը

 

Տե՛ս հայերեն թարգմանությունը ստորև

სოციალური სამართლიანობის ცენტრი აცხადებს მიღებას ჯავახეთის რეგიონში კრიტიკული პოლიტიკის სკოლის მონაწილეების შესარჩევად. 

კრიტიკული პოლიტიკის სკოლა, ჩვენი ხედვით, ნახევრად აკადემიური და პოლიტიკური სივრცეა, რომელიც მიზნად ისახავს სოციალური სამართლიანობის, თანასწორობის და დემოკრატიის საკითხებით დაინტერესებულ ახალგაზრდა აქტივისტებსა და თემის ლიდერებში კრიტიკული ცოდნის გაზიარებას და კოლექტიური მსჯელობისა და საერთო მოქმედების პლატფორმის შექმნას.

კრიტიკული პოლიტიკის სკოლა თეორიული ცოდნის გაზიარების გარდა, წარმოადგენს მისი მონაწილეების ურთიერთგაძლიერების, შეკავშირებისა და საერთო ბრძოლების გადაკვეთების ძიების ხელშემწყობ სივრცეს.

კრიტიკული პოლიტიკის სკოლის მონაწილეები შეიძლება გახდნენ ჯავახეთის რეგიონში (ახალქალაქის, ნინოწმინდისა და ახალციხის მუნიციპალიტეტებში) მოქმედი ან ამ რეგიონით დაინტერესებული სამოქალაქო აქტივისტები, თემის ლიდერები და ახალგაზრდები, რომლებიც უკვე მონაწილეობენ, ან აქვთ ინტერესი და მზადყოფნა მონაწილეობა მიიღონ დემოკრატიული, თანასწორი და სოლიდარობის იდეებზე დაფუძნებული საზოგადოების მშენებლობაში.  

პლატფორმის ფარგლებში წინასწარ მომზადებული სილაბუსის საფუძველზე ჩატარდება 16 თეორიული ლექცია/დისკუსია სოციალური, პოლიტიკური და ჰუმანიტარული მეცნიერებებიდან, რომელსაც სათანადო აკადემიური გამოცდილების მქონე პირები და აქტივისტები წაიკითხავენ.  პლატფორმის მონაწილეების საჭიროებების გათვალისწინებით, ასევე დაიგეგმება სემინარების ციკლი კოლექტიური მობილიზაციის, სოციალური ცვლილებებისთვის ბრძოლის სტრატეგიებსა და ინსტრუმენტებზე (4 სემინარი).

აღსანიშნავია, რომ სოციალური სამართლიანობის ცენტრს უკვე ჰქონდა ამგვარი კრიტიკული პოლიტიკის სკოლების ორგანიზების კარგი გამოცდილება თბილისში, მარნეულში, აჭარასა  და პანკისში.

კრიტიკული პოლიტიკის სკოლის ფარგლებში დაგეგმილი შეხვედრების ფორმატი:

  • თეორიული ლექცია/დისკუსია
  • გასვლითი ვიზიტები რეგიონებში
  • შერჩეული წიგნის/სტატიის კითხვის წრე
  • პრაქტიკული სემინარები

სკოლის ფარგლებში დაგეგმილ შეხვედრებთან დაკავშირებული ორგანიზაციული დეტალები:

  • სკოლის მონაწილეთა მაქსიმალური რაოდენობა: 25
  • ლექციებისა და სემინარების რაოდენობა: 20
  • სალექციო დროის ხანგრძლივობა: 8 საათი (თვეში 2 შეხვედრა)
  • ლექციათა ციკლის ხანგრძლივობა: 6 თვე (ივლისი-დეკემბერი)
  • ლექციების ჩატარების ძირითადი ადგილი: ნინოწმინდა, თბილისი
  • კრიტიკული სკოლის მონაწილეები უნდა დაესწრონ სალექციო საათების სულ მცირე 80%-ს.

სოციალური სამართლიანობის ცენტრი სრულად დაფარავს  მონაწილეების ტრანსპორტირების ხარჯებს.

შეხვედრებზე უზრუნველყოფილი იქნება სომხურ ენაზე თარგმანიც.

შეხვედრების შინაარსი, გრაფიკი, ხანგრძლივობა და ასევე სხვა ორგანიზაციული დეტალები შეთანხმებული იქნება სკოლის მონაწილეებთან, ადგილობრივი კონტექსტისა და მათი ინტერესების გათვალისწინებით.

მონაწილეთა შერჩევის წესი

პლატფორმაში მონაწილეობის შესაძლებლობა ექნებათ უმაღლესი განათლების მქონე (ან დამამთავრებელი კრუსის) 20 წლიდან 35 წლამდე ასაკის ახალგაზრდებს. 

კრიტიკული პოლიტიკის სკოლაში მონაწილეობის სურვილის შემთხვევაში გთხოვთ, მიმდინარე წლის 30 ივნისამდე გამოგვიგზავნოთ თქვენი ავტობიოგრაფია და საკონტაქტო ინფორმაცია.

დოკუმენტაცია გამოგვიგზავნეთ შემდეგ მისამართზე: [email protected] 

გთხოვთ, სათაურის ველში მიუთითოთ: "კრიტიკული პოლიტიკის სკოლა ჯავახეთში"

ჯავახეთში კრიტიკული პოლიტიკის სკოლის განხორციელება შესაძლებელი გახდა პროექტის „საქართველოში თანასწორობის, სოლიდარობის და სოციალური მშვიდობის მხარდაჭერის“ ფარგლებში, რომელსაც საქართველოში შვეიცარიის საელჩოს მხარდაჭერით სოციალური სამართლიანობის ცენტრი ახორციელებს.

 

Սոցիալական արդարության կենտրոնը հայտարարում է Ջավախքի տարածաշրջանում բնակվող երիտասարդների ընդունելիություն «Քննադատական մտածողության դպրոցում»

Քննադատական մտածողության դպրոցը մեր տեսլականով կիսակադեմիական և քաղաքական տարածք է, որի նպատակն է կիսել քննադատական գիտելիքները երիտասարդ ակտիվիստների և համայնքի լիդեռների հետ, ովքեր հետաքրքրված են սոցիալական արդարությամբ, հավասարությամբ և ժողովրդավարությամբ, և ստեղծել կոլեկտիվ դատողությունների և ընդհանուր գործողությունների հարթակ:

Քննադատական մտածողության դպրոցը, բացի տեսական գիտելիքների տարածումից, ներկայացնում  է որպես տարածք փոխադարձ հնարավորությունների ընդլայնման, մասնակիցների միջև ընդհանուր պայքարի միջոցով խնդիրների հաղթահարման և համախմբման համար։

Քննադատական մտածողության դպրոցի մասնակից կարող են դառնալ Ջավախքի տարածաշրջանի (Նինոծմինդա, Ախալքալաքի, Ախալցիխեի) երտասարդները, ովքեր հետաքրքրված են քաղաքական աքտիվիզմով, գործող ակտիվիստներ, համայնքի լիդեռները և շրջանում բնակվող երտասարդները, ովքեր ունեն շահագրգռվածություն և պատրաստակամություն՝ կառուցելու ժողովրդավարական, հավասարազոր և համերաշխության վրա հիմնված հասարակություն։

Հիմնվելով հարթակի ներսում նախապես պատրաստված ուսումնական ծրագրի վրա՝ 16 տեսական դասախոսություններ/քննարկումներ կկազմակերպվեն սոցիալական, քաղաքական և հումանիտար գիտություններից՝ համապատասխան ակադեմիական փորձ ունեցող անհատների և ակտիվիստների կողմից: Հաշվի առնելով հարթակի մասնակիցների կարիքները՝ նախատեսվում է նաև սեմինարների շարք կոլեկտիվ մոբիլիզացիայի, սոցիալական փոփոխությունների դեմ պայքարի ռազմավարությունների և գործիքների վերաբերյալ  (4 սեմինար):

Հարկ է նշել, որ Սոցիալական արդարության կենտրոնն արդեն ունի նմանատիպ քննադատական քաղաքականության դպրոցներ կազմակերպելու լավ փորձ Թբիլիսիում, Մառնեուլիում, Աջարիայում և Պանկիսիում։

Քննադատական քաղաքականության դպրոցի շրջանակներում նախատեսված հանդիպումների ձևաչափը

  • Տեսական դասախոսություն/քննարկում
  • Այցելություններ/հանդիպումներ տարբեր մարզերում
  • Ընթերցանության գիրք / հոդված ընթերցման շրջանակ
  • Գործնական սեմինարներ

Դպրոցի կողմից ծրագրված հանդիպումների կազմակերպչական մանրամասներ

  • Դպրոցի մասնակիցների առավելագույն թիվը՝ 25
  • Դասախոսությունների և սեմինարների քանակը՝ 20
  • Դասախոսության տևողությունը՝ 8 ժամ (ամսական 2 հանդիպում)
  • Դասախոսությունների տևողությունը՝ 6 ամիս (հուլիս-դեկտեմբեր)
  • Դասախոսությունների հիմնական վայրը՝ Նինոծմինդա, Թբիլիսի
  • Քննադատական դպրոցի մասնակիցները պետք է մասնակցեն դասախոսության ժամերի առնվազն 80%-ին:

Սոցիալական արդարության կենտրոնն ամբողջությամբ կհոգա մասնակիցների տրանսպորտային ծախսերը։

Հանդիպումների ժամանակ կապահովվի հայերեն լզվի թարգմանությունը։

Հանդիպումների բովանդակությունը, ժամանակացույցը, տևողությունը և կազմակերպչական այլ մանրամասներ կհամաձայնեցվեն դպրոցի մասնակիցների հետ՝ հաշվի առնելով տեղական համատեքստը և նրանց հետաքրքրությունները:

Մասնակիցների ընտրության ձևաչափը

Դպրոցում մասնակցելու հնարավորություն կնձեռվի բարձրագույն կրթություն ունեցող կամ ավարտական կուրսի 20-ից-35 տարեկան ուսանողներին/երտասարդներին։ 

Եթե ցանկանում եք մասնակցել քննադատական քաղաքականության դպրոցին, խնդրում ենք ուղարկել մեզ ձեր ինքնակենսագրությունը և կոնտակտային տվյալները մինչև հունիսի 30-ը։

Փաստաթղթերն ուղարկել հետևյալ հասցեով; [email protected]

Խնդրում ենք վերնագրի դաշտում նշել «Քննադատական մտածողության դպրոց Ջավախքում»:

Ջավախքում Քննադատական մտածողության դպրոցի իրականացումը հնարավոր է դարձել «Աջակցություն Վրաստանում հավասարության, համերաշխության և սոցիալական խաղաղության» ծրագրի շրջանակներում, որն իրականացվում է Սոցիալական արդարության կենտրոնի կողմից Վրաստանում Շվեյցարիայի դեսպանատան աջակցությամբ ։

პოლიტიკა და ადამიანის უფლებები კონფლიქტის რეგიონებში / სტატია

მშვიდობა, რომელიც არ არის

30 წელზე მეტია საქართველო შეიარაღებული კონფლიქტების დამანგრეველ შედეგებს ებრძვის: დევნილები ოცნებობენ სახლში დაბრუნებაზე, აფხაზები და ოსები ცხოვრობენ ომის განახლების მუდმივ შიშში, გალელი ქართველები მომწყვდეული არიან ნაციონალიზმის, მილიტარიზმისა და ავტორიტარიზმის მარწუხებში, ადამიანები იხრჩობიან მდინარე ენგურში გამყოფი ხაზის გადაკვეთის მცდელობისას, ომებში უგზო-უკვლოდ დაკარგულთა ოჯახის წევრები ჯერ ისევ ეძებენ და ელოდებიან საყვარელი ადამიანების ნეშტებს, აფხაზები ვეღარ საუბრობენ მშობლიურ ენაზე და ახლა აფხაზეთში მცხოვრებ ქართველებს ავიწყებენ მათ მშობლიურ ენას, ტრავმირებული კაცების და ზოგადად საზოგადოების მხრიდან ქალთა მიმართ ძალადობა ყოველდღიური პრაქტიკაა, თუმცა ამაზე საუბარი სირცხვილია; თბილისის მიერ კონტროლირებადი, სამხრეთ ოსეთთან/ცხინვალის რეგიონთან გამყოფი ხაზის მიმდებარე დასახლებების მხოლოდ 20%-ს მიუწვდება ხელი საბავშვო ბაღზე, აფხაზეთში და სამხრეთ ოსეთში/ცხინვალის რეგიონში დაახლოებით 15 000 რუსი სამხედრო მოსამსახურეა განლაგებული, გამყოფი ხაზისპირა სოფლების მოსახლეობა 2002-2014 წლებში 33 %ით შემცირდა. ეს ჩამონათვალი ძალიან გრძელია.

ამ ყველაფრის პარალელურად,  საქართველოს ხელისუფლება ამაყად საუბრობს მშვიდობაზე. „ქვეყანაში დღეს გვაქვს მშვიდობა, სტაბილურობა, ორნიშნა ეკონომიკური ზრდა“... „მიუხედავად პროვოკაციებისა ჩვენ შევინარჩუნებთ მშვიდობას“... „ეს არის ერთადერთი გამონაკლისი, მას შემდეგ რაც ჩვენ აღვადგინეთ დამოუკიდებლობა, როცა საქართველოს აქვს უწყვეტი მშვიდობა და სტაბილურობა“ ... „დიდი მნიშვნელობა აქვს ქვეყნის მშვიდობისა და სტაბილურობის შენარჩუნებას“.... - ეს არის ბოლოდროინდელი გზავნილები, რომელიც საქართველოს ხელისუფლებისა, თუ მმართველი გუნდის წევრებისგან რეგულარულად ისმის.  

  • რა არის მშვიდობა?

დიდი ხანია ცნობილია, რომ მშვიდობა არ ნიშნავს ომის და შეიარაღებული კონფლიქტის არარსებობას. მშვიდობის გატოლებას ომის არარსებობასთან ის ნაკლი აქვს რომ, ის არ პასუხობს მნიშვნელოვან შეკითხვას: რატომ არის, რომ სწორედ ამ „მშვიდობიანობის“ პერიოდში ყალიბდება და ძლიერდება ისეთი იდენტობები, სოციალური სტრუქტურები და ინსტიტუტები, რომლებიც შესაძლებელს ხდის ომის, ძალადობის და შეიარაღებული კონფლიქტის ხელახალ გაღვივებას?

ცივი ომის პერიოდში ორ ბანაკს შორის სამხედრო ბალანსი და მათი მარიონეტული ომები იყო ძირითადი კვლევის და შესწავლის საგანი. მშვიდობა, ამ დროს, გაიგივებული იყო მაღალი დონის მოლაპარაკებების გზით სამხედრო დაპირისპირების თავიდან აცილებასთან.[1] ამ პოლიტიკურ მოლაპარაკებებში ლეგიტიმური აქტორები კი მხოლოდ სახელმწიფოს წარმომადგენლები შეიძლება ყოფილიყვნენ.

დეკოლონიზაციის და ცივი ომის შემდგომ წარმოშობილმა შიდა-სახელმწიფოებრივმა ომებმა ნათელი გახადა, რომ მშვიდობის შესასწავლად უპირველესად კონფლიქტების და მისი სოციალური განზომილების გაგება იყო საჭირო. „ახალ ომებში“, როგორც ამას მერი კალდორი უწოდებდა,[2] ძნელია გამიჯვნა, სად მთავრდება ომი და იწყება მშვიდობა. შესაბამისად, სამეცნიერო ლიტერატურაში დამკვიდრდა გაჭიანურებული, თუ გაყინული კონფლიქტების ცნება. მკვლევრები იწყებენ კონფლიქტების ისეთი ძირეული მიზეზების შესწავლას, როგორიცაა სტრუქტურული და კულტურული ძალადობა,[3] დეპრივაცია,[4] დისკურსების და ნარატივების მნიშვნელობა[5], იდენტობის პოლიტიკა,[6] სიხარბის გავლენა[7] და ა.შ.   

კონფლიქტები ყველა საზოგადოებაში ხდება და ის ხშირად გარდაუვალიც ხდება. რაც შეეხება მშვიდობას, მართალია, მისი განმარტება ჯერ კიდევ არ არის უნივერსალურად შეთანხმებული, თუმცა, შეგვიძლია ვთქვათ, რომ მშვიდობა არის არაძალადობრივი გზით  სტრუქტურული, სოციალური, ეკონომიკური, პოლიტიკური, კულტურული განსხვავებების, უთანასწორობის და ჩაგვრის აღმოფხვრის პროცესი, რომლის მიზანიც განვითარების, კეთილდღეობის და ჰარმონიული სოციალური ურთიერთობების მიღწევაა. შესაბამისად მშვიდობა არის პროცესი, და არა მდგომარეობა.

  • როგორ ვქმნით მშვიდობას?

ომების და კონფლიქტების ბუნების მრავალფეროვნებიდან გამომდინარე, მშვიდობის და კონფლიქტების კვლევის რამდენიმე თაობა/სკოლა არსებობს და მკვლევრები და პრაქტიკოსები სხვადასხვა დროს სხვადასხვა მეთოდებზე საუბრობდნენ (კონფლიქტის მართვა (Conflict Management), (კონფლიქტის მოგვარება (Conflict Resolution), მშვიდობის დამყარება (Peacekeeping), მშვიდობის კეთება (Peace Making) და ა.შ).  

ცივი ომის დასრულების შემდეგ, როდესაც დასავლური სამყარო ლიბერალიზმის გამარჯვებას ზეიმობდა, ყოფილი საბჭოთა კავშირი და იუგოსლავია დამანგრეველ ომებში და ძალადობრივ კონფლიქტებში ჩაიძირა. ამ პროცესების პარალელურად, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციამ (გაერო) მიიღო ე.წ. ბუტროს ბუტროს-გალის გეგმა „მშვიდობის დღის წესრიგი,“[8] რომელმაც მშვიდობის მშენებლობის (Peace Building) ცნება შემოიღო და ამით სათავე დაუდო  მშვიდობის საკითხებზე მუშაობის ძალისხმევას.

მშვიდობის მშენებლობა არის კომპლექსური მეთოდი, რომელიც მუდმივად იცვლება და ახალ-ახალ კონცეფციებსა თუ გამოსავლებს გვთავაზობს, თუმცა, ზოგადი დახასიათებით, შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ის მოიცავს:

  1. კონფლიქტების ტრანსფორმაციას − ანუ, კონფლიქტის წარმოშობის ძირეულ მიზეზებთან გამკლავებას. ძალადობრივი კონფლიქტების მასაზრდოებელი ურთიერთობების, ინტერესების, დისკურსებისა და სოციალური სტრუქტურების იმგვარ გარდაქმნას, რომ დაპირისპირებულმა მხარეებმა შეძლონ ურთიერთაღიარება, საერთო მიზნების გამოკვეთა, სოციალური სამართლიანობისა და კეთილდღეობისკენ სწრაფვა.[9]
  2. იმ სტრუქტურების იდენტიფიცირებას და მხარდაჭერას, რომელთაც შეუძლიათ კონფლიქტების ხელახალი ესკალაციის თავიდან აცილება. მშვიდობის მშენებლობა საზოგადოებრივი პროცესია, შესაბამისად, მას ჰყავს უამრავი აქტორი და დაინტერესებული მხარე. მშვიდობის მშენებლობა არის ინკლუზიური პროცესი, რომელიც საზოგადოების სხვადასხვა ჯგუფის მონაწილეობას, მათ გაძლიერებას და მათ შორის უთანასწორობის აღმოფხვრას გულისხმობს.

თუმცა, თანამედროვე კრიტიკოსებს, უფრო მეტად და მეტად შეაქვთ ეჭვი, თუ რა რეალური საზოგადოებრივი გავლენა აქვს „მშვიდობის მშენებლობას“ თუ „კონფლიქტის ტრანსფორმაციას“ და რამდენად სასურველია გარე აქტორების ჩარევა საზოგადოებების „გადაკეთებაში“? შესაძლებელია თუ არა, რომ მშვიდობის მშენებლობა ყველა კონტექსტში ერთნაირი იყოს და რა როლი აქვს კულტურას, ტრადიციებს, ადგილობრივ კონტექსტსა, თუ სათემო მშვიდობის მშენებლობის გამოცდილებას? მშვიდობის და ამ პროცესში სახელმწიფო ინსტიტუტების მშენებლობით ხომ არ ხდება ძალადობრივი სტრუქტურების და ინსტიტუტების კიდევ უფრო მხარდაჭერა და გაძლიერება? რა ეპისტემური და ძალაუფლებრივი იერარქია არსებობს დონორსა, როგორც ფინანსურ მხარდამჭერსა და ადგილობრივ სამოქალაქო საზოგადოებას შორის და სინამდვილეში ვისი პრიორიტეტებით ხდება მშვიდობის მშენებლობა? ხომ არ არის აცდენა მშვიდობის მშენებლობის ადგილობრივ საჭიროებებსა და საერთაშორისო ორგანიზაციების/დონორების მიწოდებას შორის? ვისი ხმა უნდა ისმოდეს მშვიდობის მშენებლობის თუ კონფლიქტის ტრანსფორმაციის პროცესში? და ა.შ..[10]

  • ფემინისტური მშვიდობა: გულუბრყვილობა თუ რაციონალური არჩევანი?

ზემოთ დასმულ საკითხებზე საინტერესო კრიტიკას და კონცეპტუალურ პასუხებს ფემინისტური მშვიდობის თეორიული ჩარჩო გვთავაზობს.  ფართო გაგებით, ფემინისტური მშვიდობა შეიძლება განვმარტოთ, როგორც სტრუქტურული და ინსტიტუციური ძალადობის არარსებობა, როგორ კერძო, ისე საჯარო სფეროში.[11] აქ იგულისხმება, რომ სახელმწიფო, ბიუროკრატია, განათლების სისტემა, რელიგია და ოჯახი  სწორედ ის სოციალური ინსტიტუტებია, სადაც ყალიბდება ძალადობის გენდერული მახასიათებელები. “მშვიდობის, ეკონომიკური სამართლიანობის და ეკოლოგიური მდგრადობის მიღწევა პირდაპირ კავშირშია სოციალური ურთიერთობების გათავისუფლებასთან დომინაციისა და დაქვემდებარებისგან (სუბორდინაციისგან); ჭეშმარიტი უსაფრთხოება მოითხოვს არა მხოლოდ ომის არარსებობას, არამედ უსამართლო სოციალური ურთიერთობების, მათ შორის, უთანასწორო გენდერული ურთიერთობების აღმოფხვრას.“[12]

ფემინისტი ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ ძალადობრივი კონფლიქტები და ომები არის ირაციონალური, დესტრუქციულია და გამოუსწორებელ ზიანს აყენებს ადამიანებს და ამის გააზრება ქალებს უკეთ შეუძლიათ, არა იმიტომ, რომ ბუნებით მშვიდობისმოყვარენი არიან, არამედ, იმიტომ, რომ ქალებს საზოგადოებაში თავიანთი მარგინალიზებული პოზიციის წყალობით შესწევთ უნარი, დაინახონ მილიტარიზმის დამანგრეველი გავლენა ადამიანის ცხოვრებაზე და ამიტომ სწორედ მათ უნდა შექმნან სხვადასხვა პოლიტიკური თუ სოციალური გაერთიანება, რათა დაუპირისპირდნენ ამ სისტემებს.[13]

ფემინისტი მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ სწორედ ერთმანეთზე გადაჯაჭვული ძალადობრივი სოციალური სტრუქტურები და დისკურსები, როგორიცაა მილიტარიზმი, პატრიარქატი და ნაციონალიზმი, განაპირობებენ ძალადობრივი სტრუქტურების და კულტურის ჩამოყალიბებას და შენარჩუნებას, რაც კონფლიქტების წინაპირობა ხდება: “ნაციონალიზმს სჭირდება პატრიარქატი და დამოკიდებულია მასზე, რადგან პატრიარქატი მისთვის უზრუნველყოფს იმას, რომ ქალები გააჩენენ და აღზრდიან ახალ პატრიოტებს; მილიტარიზმს ესაჭიროება პატრიარქალური წყობა, რადგან ქალები გააჩენენ და აღზრდიან ახალ ჯარისკაცებს; ხოლო პატრიარქატს ესაჭიროება ორივე, ნაციონალიზმიც და მილიტარიზმიც, რადგან ეს ორი აყალიბებს „ჭეშმარიტად“ მასკულინურ მამაკაცს.“[14]  შესაბამისად, ფემინიზმი, როცა  პატრიარქატს ეწინააღმდეგება, იმავდროულად, ნაციონალიზმსა და მილიტარიზმს უპირისპირდება.

ამ ფილოსოფიას რამდენიმე საინტერესო კვლევაც ამყარებს, რომლის მიხედვითაც,  ქვეყნებში, სადაც გენდერული თანასწორობის და ქალების პოლიტიკური წარმომადგენლობის მაღალი მაჩვენებელია, შიდა შეიარაღებული კონფლიქტებიც ნაკლებად ხდება,[15] ხოლო ის ქვეყნები, სადაც ქალთა მონაწილეობა სუსტია და მაღალია მათ მიმართ ძალადობა, უფრო მეტად ერთვებიან როგორც შიდა, ისე სახელმწიფოთაშორის კონფლიქტებსა და ომებში.[16]

გენდერის, მშვიდობის და კონფლიქტის ურთიერთდამოკიდებულების აღიარება საერთაშორისო სამშვიდობო პოლიტიკის დღის წესრიგში 1990-იანი წლებიდან მოხდა. ამ დღის წესრიგის მიზანია უზრუნველყოს გენდერული თანასწორობა, ქალთა ეკონომიკური და პოლიტიკური გაძლიერება, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ქალთა რეალური მონაწილეობა, ქალების დაცვა გენდერული ნიშნით ძალადობისგან  და ა.შ. 

რამდენიმე ქვეყანაში (კანადა შვედეთი, მექსიკა) ფემინისტური საგარეო პოლიტიკა სახელმწიფო სტრატეგიებში აისახა. ეს სტრატეგიები, არა მხოლოდ უსაფრთხოებისა და პოლიტიკურ სისტემებში ქალების წარმომადგენლობის გაზრდაზე აკეთებენ აქცენტს, არამედ მიზნად ისახავენ ქალთა ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ძალადობისგან დაცვას, მათ ეკონომიკურ გაძლიერებას, სამშვიდობო და პოსტკონფლიქტურ სიტუაციებში მათ მონაწილეობას და უფლებების დაცვას.[17]

  • საქართველო: მშვიდობა რომელიც სინამდვილეში არ არის

დღესდღეობით, საქართველოში არსებულ კონფლიქტებს სამი განზომილება აქვს:  პირველი საერთაშორისო განზომილება − დასავლეთ-რუსეთის კონფლიქტი, რომელიც პირდაპირ აისახება მეორე, სახელმწიფოთაშორის განზომილებაზე, ანუ ქართულ-რუსულ კონფლიქტზე, რომელიც თავის მხრივ პირდაპირ გავლენას ახდენს ქვეყნის შიგნით − ქართულ-აფხაზურ და ქართულ-ოსურ კონფლიქტებზე. საქართველოს ხელისუფლებას ძირითადად ქართულ-რუსულ და შიდა-სახელმწიფოებრივ კონტექსტზე შეიძლება ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა და უნდა ჰქონდეს შესაბამისი სტრატეგიები ორივე დონეზე სამუშაოდ.

მშვიდობის მშენებლობა, როგორ საზოგადოებრივი პროცესი, სწორედ ქართულ-აფხაზური და ქართულ-ოსურ კონფლიქტებზე მუშაობის მეთოდია. ის კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებებს შორის არსებული დაპირისპირებების და უთანხმოებების აღმოფხვრას, საერთო საჭიროებებისა და ინტერესების გამოკვეთას, ამ საზოგადოებებში თანასწორობის და სამართლიანობის დამკვიდრებას, პოლიტიკური სისტემის დემოკრატიზაციას და ეკონომიკური კეთილდღეობის მშენებლობას ისახავს მიზნად.

ბოლოდროინდელი კვლევები აჩვენებს, რომ ქართული საზოგადოების დიდი ნაწილისთვის კონფლიქტების მოგვარების სამხედრო გზა მიუღებელია. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში მცხოვრები ახალგაზრდები პოლიტიკითა თუ სხვა საზოგადოებრივი საკითხებით ნაკლებად ინტერესდებიან, გამოკითხული ახალგაზრდების 95% ემხრობა კონფლიქტების მშვიდობიანი მოლაპარაკებების გზით გადაჭრას. ამავე კვლევით, ის ახალგაზრდები, რომლებიც მიიჩნევენ, რომ ქალებს შეუძლიათ პოზიტიური გავლენა იქონიონ სამშვიდობო პროცესებზე, მშვიდობის გრძელვადიან შენარჩუნებას ისინი სწორედ ქალების მონაწილეობას უკავშირებენ (56%). კონფლიქტით დაზარალებული მხარეების მიმართ ემპათია ქართველ ახალგაზრდებში საკმაოდ მაღალია. მათი უმრავლესობა (64%) მიიჩნევს, რომ აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონში/სამხრეთ ოსეთში ამჟამად მცხოვრები ჩვეულებრივი ადამიანები კონფლიქტის ისეთივე მსხვერპლები არიან, როგორც ქართველები.[18] სამწუხაროდ, იდენტური კვლევები არ ჩატარებულა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე.

ბოლო პერიოდის მშვიდობის ყოველდღიური ინდიკატორების კვლევამ,[19] რომელიც გამოირჩევა იმით, რომ ჩატარდა, გამყოფი ხაზების ყველა მხარეს, კარგად წარმოაჩინა, თუ რამდენად ასახავს მშვიდობის მშენებლობის ბოლო 30 წლიანი პროცესი მოქალაქეების საჭიროებებსა და ინტერესებს. მიუხედავად 30 წლიანი იზოლაციისა და გათიშულობისა, კვლევის მონაწილე ქართველების, აფხაზების და ოსების აღქმა მშვიდობაზე საინტერესოდ ემთხვევა ერთმანეთს. სოხუმში, გალში, ზუგდიდში, გორში, ცხინვალში, ახალგორსა და თბილისში ადამიანების ამბობენ, რომ მშვიდობა არის:

ომის განახლების შიშის არქონა:

  • ფეიერვერკის/სროლის ხმა ომთან არ ასოცირდება (გორი)
  • ფეიერვერკის ხმა ომის შიშს არ იწვევს; სახლის ნებისმიერ ოთახში შეგიძლია დაიძინო და არა მხოლოდ იმ ოთახში, რომელიც ჩრდილოეთისკენ იყურება (ცხინვალი)
  • იარაღის სროლის ხმა არ გაღვიძებ (ახალგორი)
  • არ გეშინია, რომ რაღაც მომენტში ვიღაც გადაწყვეტს, რომ ეს საუკეთესო დროა ომისთვის (სოხუმი)
  • არ გაქვს შიში, რომ ხვალ ოკუპანტი მოვა და სახლიდან გაგაგდებს, ან წაგართმევს იმას, რაც წლების განმავლობაში დააგროვე (ზუგდიდი)
  • როცა უსაფრთხოდ ხარ; როცა სამართლიანობაა (თბილისი, იძულებით გადაადგილებული პირები).

გადაადგილების თავისუფლება ქვეყნის შიგნით და ქვეყნის გარეთ

  • ადამიანს შეუძლია ნებისმიერ ადგილზე თავისუფლად გადაადგილება; თუნდაც აღდგომას ოჯახის წევრების საფლავებზე გასვლა შეგიძლია (თბილისი, იძულებით გადაადგილებული პირები).
  • ახლობლების საფლავების მონახულება თავისუფლად შეგიძლია (გორი).
  • თავისუფალად გადაადგილება შეგიძლია და არ გეშინია, რომ ხვალ “საზღვარი” დაიკეტება (გალი)
  • თავისუფლად მოგზაურობისა და მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში მცხოვრებ ადამიანებთან ურთიერთობის შესაძლებლობა გაქვს (სოხუმი)
  • საზღვარი [რუსეთთან] კოვიდ-19-ის გამო არ ჩაიკეტება (ცხინვალი)
  • სოხუმის ნახვა რომ შეგვეძლოს აქაურ მცხოვრებლებს და იმათ შეეძლოთ ბათუმის ნახვა (ზუგდიდი)
  • სიბერეში [გამყოფი ხაზის მეორე მხარეს მცხოვრები] შვილიშვილების ნახვა არ გენატრება (ახალგორი)

 მომავლის დაგეგმვის შესაძლებლობა

  • შეგიძლია ყოველდღიურ ცხოვრებაზე კონცენტრირდე და არ იფიქრო წარსულის ფსიქოლოგიურ ტრავმებზე (თბილისი, იძულებით გადაადგილებული პირები).
  • სახლს ყიდულობ ან არემონტებ შიშის გარეშე, რომ ომი ყველაფერს გაანადგურებს (ცხინვალი)
  • ომის დაწყების შიშით სახლის აშენებისგან თავს არ იკავებ (გორი)
  • მომავლის დაგეგმვა შეგიძლია (სოხუმი)
  • ღირსეული შემოსავალი გაქვს ადამიანს, მოქალაქე არ უნდა ფიქრობდეს ხვალ რა აჭამოს ოჯახს (ზუგდიდი)
  • არ გაქვს მუდმივი სურვილი იმისა, რომ აქედან გაიქცე და ყველაფერი მიატოვო; კანონი იმის მიხედვით არ იცვლება, ცხინვალსა და თბილისში ვინ რა ხასიათზე გაიღვიძა (ახალგორი)

თანასწორუფლებიანობა და გამოხატვის თავისუფლება

  • საზოგადოებას პრობლემებზე თავისუფლად ლაპარაკი შეუძლია (ცხინვალი)
  • მქონდეს თვითგამოხატვის შესაძლებლობა და არ დავმალო ვინ ვარ, რა ვარ, რას ვაკეთებ, რას ვფიქრობ (თბილისი, იძულებით გადაადგილებული პირები)
  • თავს მეორეხარისხოვან მოქალაქედ არ გრძნობ (გალი)
  • ერთმანეთის მიმართ შემწყნარებლები ვიქნებით, ერთმანეთის აზრს განსხვავებული პოლიტიკური აზრის გამოთქმა პრობლემა არ არის; არ გეშინია შენი განსხვავებულობის (ზუგდიდი)
  • ამ ყველაფერს ვილაპარაკებ და არ გთხოვ ჩემი სახელის დამალვას (ახალგორი)
  • აქციაზე გასვლის არ გეშინია (გორი)

ხარისხიან განათლებაზე ხელმისაწვდომობა,

  • ბავშვებმა სათანადოდ ერთი ენა მაინც იციან [ქართული ან რუსული] სკოლაში საგნების სწავლა რომ შეძლონ (გალი)
  • შენს შვილს ხარისხიანი განათლების მიღების შესაძლებლობა აქვს (სოხუმი)
  • შენ შვილს ბაღსა და სკოლაში კეთილმოწყობილი გარემო აქვს და კომფორტულად შეუძლია ხარისხიანი განათლების მიღება (ზუგდიდი)
  • ჩაწყობა არ გჭირდება აკადემიური ხარისხის მისაღებად და სამსახურის დასაწყებად (ახალგორი)
  • ადამიანებს განვითარებისა და პროგრესის შესაძლებლობა აქვთ (ცხინვალი)

აღნიშნული კვლევა ასევე აჩვენებს, რომ გორში, ახალგორში, გალში და თბილისში, ესე იგი ეთნიკურად ქართველები, საუბრობენ ნდობის აღდგენაზე, მშვიდობიან თანაცხოვრებაზე, შერიგებაზე. რის სურვილსაც ცხინვალში და სოხუმში არ ავლენენ.  

საინტერესოა, რომ კვლევის დროს, როდესაც ფასილიტაციას ქალები აკეთებდნენ, გამოიკვეთა ისეთი პრობლემები, როგორიცაა ოჯახური ძალადობა, ქალთა მონაწილეობის ნაკლებობა გადაწყვეტილების მიღებაში, ქალთა ჯანმრთელობა და ყოველდღიური უსაფრთხოების გენდერული ასპექტები.[20]

ოფიციალური თბილისის სამშვიდობო პოლიტიკის ქვაკუთხედი ყოველთვის იყო და დღემდე რჩება პოლიტიკური სტატუსი, ტერიტორია, სამხედრო უსაფრთხოება. ღიად თუ ირიბად, საქართველოს ხელისუფლებები, განსაკუთრებით კი, ქართული ოცნების მთავრობა, მიანიშნებდნენ, რომ რუსეთი მიერ აფხაზეთის და სამხრეთ ოსეთის/ცხინვალის რეგიონის ოკუპაციის დასრულებამდე საქართველო უმწეოა იქ სამშვიდობო პოლიტიკის გაატაროს, შესაბამისად, ძირითადი ძალისხმევა მიმართული იყო და არის სტატუს-კვოს შენარჩუნებისკენ. ხელისუფლებების აღქმით სტატუს-კვო ასე გამოიყურება: არ აღიარება და de facto სტრუქტურების დელეგიტიმაცია. რუსეთის მიერ უკრაინაში შეჭრის შემდგომ, მას შემდეგ, რაც კიდევ უფრო გართულდა მოვლენების წინასწარ განჭვრეტა და ერთიორად გაიზარდა უსაფრთხოების რისკები, საქართველოს ხელისუფლება სრულად პარალიზებულია და მხოლოდ ზედაპირულ  საკითხებს გვთავაზობს განსახილველად, თუმცა გვარწმუნებს, რომ მშვიდობის შენარჩუნება ხერხდება.

მშვიდობის, ადამიანის უფლებებსა და უსაფრთხოების საკითხებზე მომუშავე სამოქალაქო ორგანიზაციები წლებია საუბრობენ საქართველოს მხრიდან უფრო თამამი სამშვიდობო პოლიტიკის აუცილებლობაზე, თუნდაც ოკუპაციის პირობებში. სხვადასხვა კვლევა და კომენტარი მოუწოდებს საქართველოს ხელისუფლებას აწარმოოს პირდაპირი დიალოგი დე-ფაქტო ხელისუფლებებთან; გაამარტივოს აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში/ცხინვალის რეგიონში მცხოვრები პირების, მათ შორის ეთნიკური ქართველების, გადაადგილება; იზრუნოს მათთვის სოციალური, ეკონომიკური და საერთაშორისო განათლების შესაძლებლობების შექმნისა და წახალისებისათვის; ისაუბროს წარსულზე, ომის ტრავმებზე და მსხვერპლის აღიარებაზე, სამართლიანობასა და ძალადობის მიუღებლობაზე, თანასწორუფლებიანობასა და ადამიანის უფლებების დაცვაზე.[21]

სამწუხაროდ, საქართველოს ხელისუფლებას თითქმის არასოდეს დაუნახავს სამოქალაქო საზოგადოება, როგორც პარტნიორი და მოკავშირე სამშვიდობო პროცესში, შესაბამისად, არც რეალური და შინაარსიანი დიალოგი ჰქონია მასთან. კონფლიქტებსა და მშვიდობის საკითხებზე მომუშავე სამოქალაქო საზოგადოების გავლენა სამშვიდობო პოლიტიკაზე  მკვეთრად დაბალია.

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი პრობლემა და გამოწვევა ქართული სამოქალაქო საზოგადოებისათვის არის ის, რომ მშვიდობის მშენებლობა ქართულ კონტექსტში ძირითადად ნიშნავს ქართულ-აფხაზურ თუ ქართულ-ოსურ არაფორმალურ, დახურულ შეხვედრებს სხვადასხვა ქვეყანაში, სადაც  საზოგადოების მხოლოდ შეზღუდულ ჯგუფებს და რაოდენობას აქვს წვლილის შეტანის საშუალება. საზოგადოებისთვის უცნობია არა მხოლოდ ოფიციალური მოლაპარაკებების საკითხები და შედეგები (ჟენევის საერთაშორისო დისკუსიები, კარასინ-აბაშიძის ფორმატი), ასევე სამოქალაქო დიალოგის ფორმატების დღის წესრიგი და შედეგებიც.

როგორც ფორმალური, ისე არაფორმალური დიალოგის დახურულობამ და მონაწილეთა ვიწრო წრემ ქართულ საზოგადოებაში შექმნა ეჭვები და უნდობლობა სამშვიდობო პროცესის მიმართ, ასევე, გაამყარა „ელიტების“ მდგომარეობა აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში.[22]

კიდევ უფრო რთული ვითარებაა მშვიდობის მშენებლობის საქმეში ქალთა მონაწილეობის კუთხით. წლების განმავლობაში, გაეროს სააგენტოებისა და ქალთა არასამთავრობო ორგანიზაციის ძალისხმევით მიმდინარეობს მუშაობა კონფლიქტით დაზარალებულ ქალთა გაძლიერებაზე, გენდერული ნიშნით ძალადობის აღმოფხვრაზე, მოლაპარაკებებსა და სამოქალაქო დიალოგის ფორმატებში ქალთა ეფექტურ და შინაარსობრივ მონაწილეობაზე. თუმცა, ხელისუფლებისა და სამოქალაქო საზოგადოების კომუნიკაცია ძირითადად ცალმხრივი და ფორმალისტურია.

ქალთა მონაწილეობის ბარიერებზე საუბრისას გაეროს ქალთა ორგანიზაციის 2020 წ. კვლევაც,[23] რომელიც მიუთითებს ქალთა ცოდნის არაღიარებაზე, გენდერულ სტერეოტიპებსა და ფინანსური რესურსების ნაკლებობაზე. ქალთა ორგანიზაციები მეტწილად დამოკიდებული არიან მცირეხნიან, მცირებიუჯეტიან პროექტებზე, რაც მათ ინსტიტუციური და ინტელექტუალური გაზრდის საშუალებას და  გრძელვადიანი დაგეგმვის შესაძლებლობას არ აძლევს.  

ქალებზე, მშვიდობასა და უსაფრთხოებაზე გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციის ეროვნული სამოქმედო გეგმის (2018-2020) შესრულების ანგარიში გვაჩვენებს, რომ წლიდან წლამდე სახელმწიფო უწყებები ატარებენ შეხვედრებს და ტრენინგებს ქალებისთვის თუ საჯარო მოხელეებისთვის, დაუსრულებლად მუშაობენ სტრატეგიული დოკუმენტების მომზადებაზე, თუმცა, საბოლოოდ არც ქალთა მონაწილეობა გაზრდილა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში, არც დევნილი ქალებისა და ახალგაზრდები ჩართულობა გაიზარდა პოლიტიკის განსაზღვრის პროცესში, არც კონფლიქტით დაზარალებულ ქალთა საჭიროებების და პრიორიტეტების რეალური გათვალისწინება ხდება ოფიციალურ მოლაპარაკებების პროცესში.[24] შესაბამისი უწყებები კონფლიქტით დაზარალებულ ქალებს უტარებენ ტრენინგებს ბიზნესის დაწყებასა და მართვაში, ლიდერობაში, ფინანსურ მენეჯმენტში, თუმცა, იმის გამო, რომ მწირია ქალებისთვის ხელმისაწვდომი ფინანსური რესურსები (სესხების თუ გრანტების სახით) და ის სასიცოცხლო ინფრასტრუქტურა (გზები, სასმელი წყალი, საბავშვო ბაღები და ა.შ.) და სოციალური გარანტიები (მინიმალური ხელფასი, სამართლიანი გადასახადევის სისტემა, ადეკვატური პენსია, უმუშევრობის დაზღვევა, საბანკო სერვისების სამართლიანი რეგულირება და ა.შ.), რომელიც ქალების ეკონომიკური საქმიანობის საფუძველი უნდა გახდეს, ეს პროგრამები ძირეული ცვლილებების მიზეზი არ ხდება. ამ პროცესიდან კი სრულად ამოვარდნილნი არიან ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ქალები, უგულებელყოფილია მათი ხედვები და საჭიროებებიც.

საინტერესოა, რომ  ქალებზე, მშვიდობასა და უსაფრთხოებაზე  ეროვნული სამოქმედო გეგმის შესრულების ანგარიშების მიხედვით, ყველაზე წარმატებული უწყება გენდერული თანასწორობის მიღწევისა და  სისტემაში ქალთა საჭიროების გათვალისწინების საქმეში არის საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო. შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ქალთა მონაწილეობა სამხედრო სტრუქტურაში წარმატებით იზრდება, მაშინ როდესაც ქალთა მონაწილეობა სამშვიდობო პროცესში და გადაწყვეტილების პროცესში კვლავ  დაბალია.[25]

როგორც საგარეო საქმეთა სამინისტრო, ისე შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის აპარატი ატარებს საინფორმაციო თუ საკონსულტაციო შეხვედრებს სამოქალაქო საზოგადოების, მათ შორის ქალთა ორგანიზაციების მონაწილეობით. სახელმწიფო მინისტრის აპარატში შექმნილია მუდმივმოქმედი „შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის საკითხებზე მომუშავე ექსპერტთა საკონსულტაციო საბჭო“ და ,,ქალები, მშვიდობა და უსაფრთხოება - მშვიდობის მშენებლობის პროცესში ქალთა ეფექტიანი მონაწილეობის გაძლიერების საკითხებზე საკონსულტაციო პლატფორმა“. თუმცა, ეს შეხვედრები არის ცალმხრივი და ფორმალური, და მიზნად ისახავს არა სამოქალაქო საზოგადოების მოსაზრებების გაცნობას და პოლიტიკის საკითხებზე შინაარსობრივ დისკუსიას, არამედ, მათთვის იმ ინფორმაციის მიწოდებას, რასაც მთავრობის წარმომადგენლები ჩათვლიან საჭიროდ. სამწუხაროდ, რამდენადაც კონფლიქტებთან დაკავშირებული პოლიტიკა და მოვლენები არ იცვლება, ინფორმაციაც შეხვედრიდან შეხვედრამდე იგივე შინაარსის რჩება.

  • დასკვნა: რა იქნება შემდეგ?

უკრაინის წინააღმდეგ რუსეთის აგრესიამ, კვლავ განაახლა შიშები და ტრავმები საქართველოში, მათ შორის ოკუპირებულ ტერიტორიებზე. საქართველოსთვის რუსეთის დამარცხება და ახალ პოლიტიკურ და სამხედრო რეალობაში საკუთარი უსაფრთხოების გამოწვევების ეფექტიანი გადაჭრა ეგზისტენციალური მნიშვნელობის საკითხია. სამწუხაროდ, საპირისპირო სენტიმენტები და სურვილებია აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში/ცხინვალის რეგიონში. იქ შიშობენ, რომ რუსეთის დასუსტების და დამარცხების შემთხვევაში საქართველო შეეცდება სამხედრო გზით გადაჭრას კონფლიქტი და ეს ადგილობრივ ელიტაში და საზოგადოებაშიც უსაფრთხოების საბაზისო წუხილებს წარმოშობს.

შიშის როლი კონფლიქტების გაჩაღებასა თუ გაჭიანურებაში არაერთი კვლევის და ანალიზის საგანი გამხდარა.[26] აფხაზების და ოსების მიერ საქართველოს მიმართ შიშის დაძლევა უნდა იყოს მშვიდობის მშენებლობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულება საქართველოს სახელმწიფოსათვის. ცხადია, რომ საქართველოს ხელისუფლების მხრიდან ბოლოდროინდელი სპეკულაციები მეორე ფრონტის გახსნის შესახებ კიდევ უფრო ამძიმებს აფხაზეთსა და ოსეთში გაბატონებულ შიშებს, უნდობლობას და მტრის ხატს საქართველოს სახით. არც საქართველოს პარლამენტის ტრიბუნიდან ერთ-ერთი პოლიტიკოსის „დაპირება“ აჩენს ნდობას, რომ ის ხოცავდა და გააგრძელებენ ხოცვას აფხაზეთში, თუნდაც ეს „დაპირება“ რუსი პოლიტიკოსისკენ იყოს მიმართული.[27]

შიშის დაძლევის და საქართველოს სახელმწიფოს მიმართ ნდობის აღდგენის რამდენიმე გზა შეიძლება არსებობდეს: უპირველესად, საქართველოს ხელისუფლებამ და ზოგადად, საზოგადოებამ აფხაზები და ოსები არა მხოლოდ რუსეთის პროპაგანდის მსხვერპლებად და მარიონეტებად უნდა დაინახოს, არამედ, აქტორებად, რომელთაც გააჩნიათ თავიანთი საჭიროებები, ინტერესები, შიშები, შეზღუდვები, ტრავმული გამოცდილებები და მისწრაფებები. რუსეთის დასუსტების შემთხვევაშიც კი, ეს ყველაფერი არ გაქრება. ამავე კონტექსტში, საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენლები პირდაპირ უნდა ესაუბრებოდნენ de facto ლიდერებს, პოლიტიკურ ელიტებს, თუ საჯარო უწყებების წარმომადგენლებს და ცდილობდნენ საერთო ინტერესების და თანამშრომლობის სფეროების მოძებნას.

სახელმწიფოს ნებისმიერი სტრატეგია თუ სამშვიდობო პოლიტიკა ნაკლოვანი იქნება, თუ ის კონფლიქტებთან დაკავშირებული საკითხებს (მაგალითად, გადაადგილებას, ვაჭრობას, პირადობისა და სამგზავარო დოკუმენტებს, და ა.შ.) მხოლოდ გეოპოლიტიკური და სამხედრო უსაფრთხოების პრიზმით დაინახავს. ზემოთ ნახსენებმა ყოველდღიური მშვიდობის კვლევამ ნათლად აჩვენა, რომ გამყოფი ხაზის ყველა მხარეს, კონფლიქტებით დაზარალებული ადამიანებს აქვთ მსგავსი საჭიროებები, წუხილები და მშვიდობის კონკრეტული ხედვები. სწორედ მათი პერსპექტივების გათვალისწინება იქნებოდა თანამშრომლობისა და ურთიერთობების ნორმალიზების საწინდარი.   

უმნიშვნელოვანესია გაგრძელდეს სამოქალაქო დიალოგის ფორმატების სისტემატური მხარდაჭერა. თუმცა, ამ დიალოგში ჩართულმა ქართულმა, აფხაზმა და ოსმა სამოქალაქო საზოგადოებამ კრიტიკულად უნდა გაიაზროს 30 წლიანი სამოქალაქო დიალოგის მიღწევები, მარცხები, გამოწვევები და სტრატეგიულად იფიქროს არსებული შესაძლებლობების გამოყენების შესახებ. მშვიდობის მშენებლობის ინიციატივები უფრო ღია უნდა იყოს იძულებით გადაადგილებულ პირების, გალის და ახალგორის მოსახლეობის, სხვადასხვა ეთნიკური და რელიგიური ჯგუფებისათვის.

მშვიდობის მშენებლობაში ქალთა მონაწილეობა საუბარს უნდა გასცდეს და რეალურ მონაცემებსა თუ შედეგებში აისახოს. ქალებზე, მშვიდობასა და უსაფრთხოებაზე გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციის ეროვნული სამოქმედო გეგმები არა მხოლოდ ტრენინგებზე და შეხვედრებზე, არამედ კონკრეტული შედეგების მიღწევაზე უნდა იყოს ორიენტირებული. კონფლიქტებით დაზარალებულ რეგიონებში ადგილობრივ დონეზე მეტწილად ქალები და ქალთა ორგანიზაციები მუშაობენ, შესაბამისად, მშვიდობის მშენებლობაში მათი მონაწილეობა, პერსპექტივების მოსმენა და შინაარსობრივი წვლილის შეტანა უაღრესად მნიშვნელოვანია.

ამავდროულად, აუცილებელია მშვიდობის მშენებლობის ინსტრუმენტები გაფართოვდეს და პოლიტიკის ცვლილების ამოცანა მოიცვას. მაგალითად, კრიტიკულად დგას სამშვიდობო განათლების საკითხი. სამშვიდობო განათლება არის ქართულ, აფხაზურ და ოსურ საზოგადოებებში ეთნიკური და რელიგიური ნაციონალიზმის, შოვინიზმის, პატრიარქატის, მილიტარიზმის, ექსკლუზიის გააზრების და დაძლევის საშუალება. საქართველოში უკვე არსებობს რამდენიმე საინტერესო ინიციატივა[28] და მნიშვნელოვანია ეს მცდელობები გაფართოვდეს, ინსტიტუციონალიზდეს სახელმწიფოს მიერ  და ის ასევე დაიწყოს აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში/ცხინვალის რეგიონში. არაერთი კვლევა მიუთითებს, რომ საქართველოს განათლების სისტემას ეთნიკური და რელიგიური მრავალფეროვნების სწავლების სერიოზული გამოწვევა აქვს, რადგან ვერც სასკოლო სახელმძღვანელოები და ვერც პედაგოგები ვერ ახერხებენ სათანადოდ გაცნონ მოსწავლეებს ეთნიკური,  რელიგიური და კულტურული მრავალფეროვნება და სხვადასხვა ჯგუფების ღვაწლი ისტორიასა და საერთო კულტურის შექმნაში.[29]

იგივე შეიძლება ითქვას მედიასა და კომუნიკაციის სხვადასხვა მედიუმებზე. მედია, კერძოდ კი სოციალური მედია მშვიდობის მშენებლობის მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია. სოციალური ქსელი, რამდენადაც ის ვირტუალურ ბრძოლის ველად არის გადაქცეული,  რამდენადაც ის ასაზრდოებს შიშებს და სიძულვილს, იმდენადვე აჩვენებს, რომ  ქართველ, აფხაზ და ოს მომხმარებლებს ბევრი აქვთ სასაუბრო და ის ეფექტური ინსტრუმენტია მშვიდობის იდეების და ცოდნის გასავრცელებლად.[30]

მნიშვნელოვანია, ქართულმა სამოქალაქო საზოგადოებამ შექმნას კონფლიქტებთან და მშვიდობის საკითხებთან დაკავშირებული კრიტიკული ცოდნა და მტკიცებულებებზე დაფუძნებით ისაუბროს ძალადობაზე, უთანასწორობაზე, კონფლიქტების სტრუქტურულ მიზეზებსა და მშვიდობის მიღწევის გზებზე და ინტერესებზე. ცხადია, რომ ანალოგიური პროცესი უნდა წარიმართოს აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში/ცხინვალის რეგიონშიც. მხოლოდ ცოდნაზე დამყარებული ხედვებით და მშვიდობის ინტერესების უკეთესი წარმოჩინებით არის შესაძლებელი, მშვიდობის მშენებლებმა (peacebuilders) მოიშორონ გულუბრყვილოს იარლიყი, რომელიც მას შეუქმნა მხოლოდ უსაფრთხოებასა და პოლიტიკურ სტატუსზე ფოკუსირებულმა პოლიტიკამ ხელისუფლებებისა და სამოქალაქო საზოგადოების ნაწილის მხრიდან.

რომ შევაჯამოთ, მშვიდობა არ არის ომის არ არსებობა; ის გრძელვადიანი, მტკივნეული და დემოკრატიული პროცესი, რომელიც თანასწორობის, სამართლიანობის, სოციალური სამართლიანობის მიღწევის მცდელობებს მოიცავს და დემოკრატიული ინსტიტუტების და საზოგადოების მშენებლობას ისახავს მიზნად.  ბოლო პერიოდში, მშვიდობის პოლიტიზირებამ და მისმა ინსტრუმენტალიზებამ კიდევ ერთხელ წარმოაჩინა რამდენად აცდენილია პოლიტიკური პროცესები საზოგადოებრივ საჭიროებებსა და ინტერესებს.  ასევე, ვხედავთ, რომ მშვიდობა, როგორც იდეა და ღირებულება ჩაკარგულია პოლიტიკურ კინკლაობასა და მტრობაში. არადა, სწორედ არსებული გამოწვევებისა და მზარდი რისკების ფონზე, უნდა ვფიქრობდეთ და ვთანხმდებოდეთ მშვიდობის შინაარსზე და  მშვიდობის დღის წესრიგზე, როგორც ქვეყნის გადარჩენის, განვითარებისა და პროგრესის  წინაპირობაზე.

სტატია მომზადებულია შვედეთის საერთაშორისო განვითარების თანამშრომლობის სააგენტოს (SIDA) და კვინა ტილ კვინას მიერ მხარდაჭერილი პროექტის ფარგლებში “კონფლიქტების ტრანსფორმაციის წახალისება კონფლიქტებთან დაკავშირებული ისტორიის კრიტიკული გადააზრების და ქალთა პერსპექტივების გაძლიერებით“.

სქოლიო და ბიბლიოგრაფია

[1] Richmond, Oliver P., ed. “A Geneology of Peace and Conflict Theory.” In Palgrave Advances in Peacebuilding: Critical Developments and Approaches, 14–38. London: Palgrave Macmillan 2010, pp. 16-19.

[2] Kaldor, Mary. “New and Old Wars: Organized Violence in a Global Era”, Stanford University Press, 1999.

[3] Galtung, Johan. “Violence, Peace, and Peace Research.” Journal of Peace Research 6, no. 3 (1969): 167–191 and Galtung, Johan. “Cultural Violence.” Journal of Peace Research 27, no. 3 (1990): 291–305

[4] საკუთარი თავის სხვასთან შედარების დროს, ინდივიდის მიერ სხვაობის აღქმა მოლოდინსა - კეთილდღეობა, რომელსაც ინდივიდი მიიჩნევს, რომ იმსახურებს -  და არსებულს შორის. მკვლევრების აზრით კონფლიქტები და სოციალური მოძრაობები იწყება მაშინ, როდესაც ადამიანების ჯგუფები განიცდიან ფარდობით დეპრივაციას. Gurr, Ted. Why Men Rebel. Princeton: Princeton University Press, 1970

[5] Jabri, Vivienne. “Discourses on violence. Conflict analysis reconsidered”. Manchester University Press, 1996. Apter, E. David. “The Legitimization of Violence”, NYU Press, 1997.

[6] Kalyvas, Stathis N. “The Ontology of “Political Violence”: Action and Identity in Civil Wars”, 2003, Perspectives on politics / , Vol.1, p.475-494. http://web.mit.edu/humancostiraq/further-reading/ontology.pdf

[7] Collier, Paul and Hoeffler, Anke, Greed and Grievance in Civil War, 2000. SSRN: https://ssrn.com/abstract=630727   

[8] An agenda for peace : preventive diplomacy, peacemaking and peace-keeping : report of the Secretary-General pursuant to the statement adopted by the Summit Meeting of the Security Council on 31 January 1992 / Boutros Boutros-Ghali. https://digitallibrary.un.org/record/145749?ln=en

[9] ნათია ჭანკვეტაძე, კონფლიქტის ტრანსფორმაცია ქართულ-აფხაზურ და ქართულ-ოსურ კონტექსტში: იდეიდან ქმედებამდე, ლევან მიქელაძის ფონდი, 2020. http://mikeladzefoundation.org/uploads/files/2020-07/1594891632_konfliqtis-transformacia_geo.pdf

[10] Paris, Roland. „At War’s End: Building Peace After Civil Conflict”. Cambridge: Cambridge University Press, 2004: Richmond, Oliver. “Transformation of Peace”, Palgrave Macmillan, 2005.

Autessere, Severine. “PeaceLand: Conflict resolution and Everyday Politics of International Intervention.” Cambridge University Press. 2014.

[11] Cockburn, Cynthya. “Why (and which) Feminist Antimilitarism?”. Talk at the Women’s International League for Peace and Freedom, Nantwich, 2003. იხილეთ: https://www.cynthiacockburn.org/Blogfemantimilitarism.pdf

[12] Tickner, Ann. “Gender in International Relations Feminist Perspectives on Achieving International Security”. New York Columbia University Press. 1992.

[13] Woolf, Virginia. “Three Guineas.” London, Hogarth Press. 1938.

[14] Cockburn, Cynthya. “Why (and which) Feminist Antimilitarism?”. Talk at the Women’s International League for Peace and Freedom, Nantwich, 2003. იხილეთ: https://www.cynthiacockburn.org/Blogfemantimilitarism.pdf

[15] Melander, Erik. 2005. “Gender Equality and Intrastate Armed Conflict.” International Studies Quarterly 49 (4): 695-714.

[16] Hudson, Valerie M., Bonnie Ballif-Spanvill, Mary Caprioli, and Chad F. Emmett. “Sex and World Peace”. New York: Columbia University Press. 2012.

[17] ფემინისტური საგარეო პოლიტიკა, იხილეთ: https://centreforfeministforeignpolicy.org/feminist-foreign-policy

[18] ახალგაზრდების სამოქალაქო და პოლიტიკური ჩართულობა და მშვიდობის მშენებლობაში მათი მონაწილეობა, 2021,იხილეთ: https://caucasusbarometer.org/ge/ch2021ge/downloads/

[19] ქეთევან მურუსიძე, ნათია ჭანკვეტაძე, „ყოველდღიური მშვიდობის ინდიკატორები კონფლიქტით დაზარალებულ საზოგადოებაში“,PMC კვლევითი ცენტრი, 2022. იხილეთ: http://www.researchpeace.org/item-details/d59rczax?lang=ge

[20] იგივე.

[21] კავკასიური სახლი „საქართველოს სამშვიდობო პოლიტიკის 25 წელი“, 2018. იხილეთ http://regional-dialogue.com/wp-content/uploads/2018/07/25-Years.pdf .  სამოქალაქო საზოგადოების ხედვა და რეკომენდაციები წარსულის გააზრებისა და ნდობის აღდგენის შესაძლებლობების შესახებ. 2022. იხილეთ http://www.hrc.ge/400/geo/; „კონფლიქტების ტრანსფორმაცია საქართველოში: სწრაფვა გრძელვადიანი მშვიდობისკენ“, კრებული, კავკასიური სახლი. 2021. იხილეთ http://regional-dialogue.com/lasting-peace-22/

[22] მეტი ინფორმაციისთვის იხილეთ სამხრეთ კავკასიაში კონფლიქტების მშვიდობიან ტრანსფორმაციაზე საერთაშორისო მხარდაჭერის გავლენის აღქმა: ხედვა თბილისიდან, 2017.

 http://caucasianhouse.ge/wp-content/uploads/2017/05/02.pdf;

[23]ქალებზე, მშვიდობასა და უსაფრთხოებაზე, გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციების შესახებ, საქართველოს 2018-2020 წლების ეროვნული სამოქმედო გეგმის მონიტორინგის ანგარიში მიგნებები და რეკომენდაციები გაეროს ქალთა ორგანიზაცია, Benchmarks, Barriers and Bridging the Gaps: Enhancing Women's Meaningful Participation and Contribution to Peace Processes in Georgia, 2018. იხილეთ:

https://georgia.unwomen.org/en/digital-library/publications/2020/07/benchmarks-barriers-and-bridging-the-gaps

[24] იხილეთ სახალხო დამცველის ქალებზე, მშვიდობასა და უსაფრთხოებაზე გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციის ეროვნული სამოქმედო გეგმების შესრულების ანგარიშები.

[25] საქართველოს სახალხო დამცველი, ქალებზე, მშვიდობასა და უსაფრთხოებაზე, გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციების შესახებ, საქართველოს 2018-2020 წლების   ეროვნული სამოქმედო გეგმის

მონიტორინგის ანგარიში: მიგნებები და რეკომენდაციები. 2021

 https://www.ombudsman.ge/res/docs/2021092011060915681.pdf  

[26] David A. Lake and Donald Rothchild, “Containing Fear: The Origins And Management Of Ethnic Conflict,” International Security 21, no. 2. 1996: 41. Michael Ignatieff, „Blood and Belonging: Journeys into the New Nationalism“. New York: Macmillan, 1994.

[27] აკაკი ბობოხიძე აფხაზეთის ე.წ.საგარეო უწყებას პასუხობს და აცხადებს, რომ რუსი დეპუტატებისადმი მიმართვისას, აფხაზეთი მხოლოდ ყირიმის კონტექსტში ახსენა, ინტერპრესნიუსი, 21.06.2019. https://www.interpressnews.ge/ka/article/552659-akaki-boboxize-apxazetis-ecsagareo-ucqebas-pasuxobs-da-acxadebs-rom-rusi-deputatebisadmi-mimartvisas-apxazeti-mxolod-qirimis-kontekstshi-axsena/

[28] მაია ბარქაია, ომით გაყოფილი ისტორია: კონფლიქტები და ისტორიის სწავლება საქართველოში. 2019. იხილეთ: http://regional-dialogue.com/history-divided/; დავით ჯიშკარიანი, რა ვიცით და როგორ ვსწავლობთ კონფლიქტებს, 2017. იხილეთ: http://cpcd.org.ge/index.php/site/edition_detail/1/1;

[29] სოციალური სამართლიანობის ცენტრი, ეთნიკური უმცირესობების მიმართ განათლების პოლიტიკის სისტემური გამოწვევები, 2020. იხილეთ: https://socialjustice.org.ge/ka/products/etnikuri-umtsiresobebis-mimart-ganatlebis-politikis-sistemuri-gamotsvevebi

[30] ზურაბ წურწუმია,ქართულ-აფხაზური კონფლიქტი ვირტუალურ სივრცეში. 2021. იხილეთე:  https://netgazeti.ge/news/552446/

ინსტრუქცია

  • საიტზე წინ მოძრაობისთვის უნდა გამოიყენოთ ღილაკი „tab“
  • უკან დასაბრუნებლად გამოიყენება ღილაკები „shift+tab“